01-03-06

Munich

Munich (2005)

All of this blood comes back to us.

Objectief: *****
Subjectief: *****

München, 1972. In de nacht van 5 september verschaft een commando van de Palestijnse organisatie Zwarte September zich toegang tot het Olympisch dorp, dringt binnen in het Israëlische paviljoen, doodt twee van zijn bewoners en neemt de negen anderen in gijzeling. 21 uur later zijn ze allemaal dood en 900 miljoen televisiekijkers hebben live het nieuwe gezicht van terrorisme leren kennen. Nadat ze elk compromis met de gijzelaars geweigerd hebben, start de regering van Golda Meir een ongekend harde represaillecampagne. Avner, een jonge Mossad - agent, staat aan het hoofd van een vierkoppig team dat belast wordt met het opsporen van de verantwoordelijken voor de terreurdaad... (bron: cinebel)

Spielberg en ‘controversieel’ lijken op het eerste gezicht niet meteen samen te gaan. We hebben het hier immers over één van de meest geliefde en gekende regisseurs die ons eerder al trakteerde op luchtige blockbusters zoals Indiana Jones, Jurassic Park, Jaws, ET, Catch me if you can, …
Anderzijds heeft de man van één van de “mooiste” en meest rakende Holocaust-films ooit gemaakt, waarvoor hij dan ook volledig terecht een Oscar kreeg.
Schindler’s List (want daar hebben we het natuurlijk over) bleef echter veilig politiek correct. Ieder rationeel mens is het er mee eens dat de massale Jodenvervolging onder geen enkel beding goed te praten is.
Bij Munich is die partijdigheid verdwenen. Dagelijks worden we op het nieuws geconfronteerd met het blijkbaar eindeloze geweld tussen Joden en Palestijnen. In dit conflict kies je niet zo maar partij voor de ene of voor de andere (misschien wel omdat de meeste onder ons er geen flauw benul van hebben waarover het eigenlijk gaat). In ieder geval hebben beide volkeren hun eigen redenen om hun plek daar aan de Jordaan op te eisen.
Ook Spielberg, zelf een praktiserende Jood, blijft opvallend onpartijdig. Hij observeert, als een wetenschapper die zo objectief mogelijk de verschillende stadia van een (escalerend) proces wil beschrijven. In de taal van film laat hij zien hoe terrorisme en bloedvergieten alleen maar meer terrorisme en bloedvergieten oproepen. Er is geen grote moraalles, geen wijzende vinger; er zijn enkel de feiten die het publiek zelf mag/moet plaatsen en interpreteren.
Het feit dat de Joden de film als pro-Palestijns, en de Palestijnen de film als pro-Israëlitisch bestempelen, zegt al genoeg.

Soms tot vervelens toe van ondergetekende (ik geef het toe!), bleef ‘the Berg’ in menig filmmagazine jaar na jaar op die nummer één plaats van ‘beste regisseur’ prijken. Ik begon me eerlijk gezegd af te vragen waarom. Spielberg is ongetwijfeld een goed (of zelfs zeer goed) regisseur, maar er zijn er toch nog die wel eens dat plaatsje bovenaan verdienen?
Munich heeft die topplaats, voor mij althans, weer helemaal gerechtvaardigd. In elke scène, in elke shot voel je het vakmanschap. De film staat nooit stil. Als het niet de personages zijn die bewegen, dan is het hun omgeving zoals flikkerende of kruipende schaduwen, donkerder kleurgebruik die je, net als bij ‘Avner’, naarmate de film verder gaat, minder en minder (gemoeds)rust gunnen. Paranoia en vermoeidheid beginnen toe te slaan.
Nooit verliest de film haar vaart. Spielberg’s steeds bewegende regie laat dat simpelweg niet toe.

Allemaal goed en wel natuurlijk, maar als je als publiek niet kunt meeleven met de personages of de gebeurtenissen, kan zelfs voortstuwende regie de boel niet redden.
Deze betrokkenheid hangt natuurlijk ook veel af van de acteursprestaties en het script.
Eric Bana is erg overtuigend als ‘Avner’. Zijn overgang van gezonde en gelukkige Mossad-agent naar getormenteerd en emotioneel “wrak” is zeer indrukwekkend. Je ziet het licht uit zijn ogen verdwijnen; in de plaats verschijnt holle, lege vervolgingswaanzin.
Geoffrey Rush en Ciarán Hinds zijn zoals altijd hun degelijke zelf en ook Daniel Craig (in een van zijn laatste pre-Bond films) en Matthieu Kassovitz (‘Nino’ uit Le Fabuleux Destin d’Amélie Poulain) laten zich niet van het scherm spelen.

Voor het script hebben Tony Kushner (jullie misschien bekend van het beklijvende Angels in America) en Eric Roth schitterend werk geleverd. Het objectieve karakter van de film staat enkele erg emotionele momenten niet in de weg, die doorheen de film steeds verder worden opgebouwd: van ‘Avner’ die een onschuldig praatje laat met de man die hij moet en gaat vermoorden tot een gesprek over het belang van culturele identiteit en het hebben van een thuisland met een PLO-terrorist (de tegenpartij!) (Ironisch genoeg leeft ‘Avner’ op het einde zelf als uitwijkeling in de USA). Goed en kwaad worden nog verder verstrengeld wanneer ‘Avner’ en zijn team uiteindelijk zelf ook vergeldingsacties op poten zetten. Spijt of berouw komt (als het al komt) altijd te laat.
Het benadrukt nog meer dat alles enorm snel uit de hand kan lopen. Dat lijkt ook de eindshot van die twee beroemde torens in New York te willen zeggen.

Had een andere regisseur over zo een explosief onderwerp (vergeef me het taalgrapje) een film durven/kunnen brengen? Waarschijnlijk wel (de 9/11 films staan al in de wachtrij!). Zou het resultaat echter even genuanceerd zijn zonder hierbij de minste betrokkenheid van de kijker te verliezen? We betwijfelen het.
Oscarfavoriet Brokeback Mountain zal dit jaar waarschijnlijk het beeldje voor ‘Beste Film’ in de wacht slepen. Als het van mij zou afhangen, zou Spielberg er dit jaar ook nog eentje aan zijn collectie mogen toevoegen, en wel die met ‘Beste Regisseur’ erop.

Weetjes:
- Een van atleten (Moshe Weinberg) wordt gespeeld door zijn eigen zoon, die op het moment van de feiten (in 1972), 1 maand oud was.

Links:
- Reelviews
- BBC
- Variety
- Hollywood Reporter
- Roger Ebert

---------
Munich (2005)

Van Steven Spielberg

Met Eric Bana (Avner Kauffman), Daniel Craig (Steve), Ciarán Hinds (Carl), Matthieu Kassovitz (Robert), Hans Zischler (Hans), Geoffrey Rush (Ephraim), …

Script door Tony Kushner en Eric Roth, gebaseerd op het boek Vengance door George Jonas

Muziek door John Williams

17:04 Gepost door Lachesis Benton | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.